Muhittin Gümüş Türkolog · Eğitimci
Türkolog · Eğitimci · Yazar

Muhittin Gümüş

Öğretim Görevlisi · Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi

Ankara’dan Taşkent’e, Taşkent’ten Bişkek’e uzanan otuz yılı aşkın bir yolculuk: Türkçenin yabancılara öğretimi, Türk lehçeleri, çeviribilim ve Türk dünyası gençlerinin geleceğe hazırlanması.

Bişkek · Manas Üniversitesi

Türk Dünyası

  • Türkiye
  • Azerbaycan
  • Kazakistan
  • Kırgızistan
  • Özbekistan
  • Türkmenistan
  • KKTC
  • Macaristan
35+Yıllık Hizmet
3Başkent: Ankara, Taşkent, Bişkek
7Kitap ve Sözlük
26Yönetilen Tez
Ana Sayfa › Yazılar

Türkistan...Çok geç ele alınmış bir mesele...

Mayıs 14, 2026 Tanrı Dağlarından

Orta Asya yerine Türkistan, Haçlı Seferleri yerine Haçlı Saldırıları, Ege Denizi yerine Adalar Denizi... Çok geç ele alınmış bir mesele...

Hazar Denizinden öteye Moğolistan içlerine kadarki coğrafya Türkistan'dır... Türk'ün ülkesi, Türk'ün yurdu demektir Türkistan. 1917-1920 yılladında Rus işgal komutanı A.N. Kuropatkin Türkistan Genel Valisi namını(!) taşırdı. Birdenbire buralara Orta Asya denmesi tesadüf değildir.

Ardından Hazreti Pir-i Türkistan Hoca Ahmet Yesevi'nin yurdu Yesi'ye "Türkistan" adı verilerek büyük Türkistan kavramı küçültülmüştür. Bunu lütuf olarak kabul eden bedhahlar olmuştur elbet... Büyük Türkistan Asya'nın en büyük yurdudur. Türk'ün yaşadığı yurtlar Türkistan'dır. İçindeki Türk'ü yok etmek için Orta Asya denmesi oryantalistlerin taktiğidir...

"Biz ki Melik-i Turan, Emir-i Türkistan'ız, biz ki Türk oğlu Türk'üz; biz ki milletlerin en kadimi ve en ulu'su Türk'ün başbuğuyuz" dendi asırlarca...

Haçlı Seferleri yerine Haçlı Saldırıları denmesi daha doğrudur. Sefere çıkmak her milletin zafer etmek için yola revan olmasıdır. Haçlı bizim milletimize karşı saldırı hareketidir. Neden yumuşatıcı kullanmak zorunda kalınmış acaba? Batılı dostlarımız (!) incinir diye mi?

Ege Denizi bizim verdiğimiz ad olmayıp "Adalar Denizi" denmesi stratejik meseledir.

Bunlar artık ders kitaplarında, haritalarda ve bütün medyada, edebî eserlerde doğru biçimde ifade edilmelidir. Türkiye Cumhuriyeti devleti Millî Eğitim Bakanlığının bu kararı çok yerindedir.

Bence bir kavram daha düzeltilmelidir. O da Türk medeniyetinin sahip olduğu yön ile ilgilidir. Batı (Garp) medeniyeti ya da Doğu (Şark) medeniyeti klişeleri içinde değiliz biz. Türk milletinin kendine mahsus medeniyeti olup Doğu ya da Batı medeniyetine dahil gösterilmek zorunda değiliz. Biz medeniyet kuran bir milletiz. Türk medeniyetinin sahipleriyiz" diyerek ders kitapları içinde metinler yoluyla yeni nesillere bu ruhu ve özgüveni kazandırmalıyız.

Muhittin GümüşTanrı Dağları’ndan
İlgili Yazılar
Yayınlar

Kitaplar ve Sözlükler

Türk lehçelerinin söz varlığına dair karşılaştırmalı eserler.

1995

Türkçe Açıklamalı Azerbaycan Atasözleri

Prof. Dr. Mehman Musaoğlu ile birlikte

1995

Türkçe Açıklamalı Türkmen Atasözleri ve Bilmeceleri

Prof. Dr. Sapar Kürenov ile birlikte

1995

Türkçe Açıklamalı Özbek Atasözleri

Doç. Dr. İbrahim Yoldaşev ile birlikte

2008

Kırgızca-Türkçe-Rusça Konulu Sözlük

B. Sagınbayeva, İ. Şahin, E. Tölökova ile birlikte

Bütün Eserler
Arşiv

Foto Galeri

Kırgızistan’dan kareler — Burana’dan Song-Köl’e, boz üyden Tanrı Dağları’na.

Burana Kulesi · Balasagun
Song-Köl · Yaylada atlar
Boz üy · Yayla
Alay Dağları
Bozkır
Dağ geçidi
Karlı zirveler
Toktogul
Yeşil yamaçlar
Burana · Balasagun
Ala Arça
Tanrı Dağları

“İlim ve sanat, iltifat görmediği memleketten göç eder.”

İbn Sînâ · 980–1037

Arşivden

Videolar ve Söyleşiler

Televizyon programları, söyleşiler ve proje kayıtları.

Türkçeye gönül verenlerle…

Öğretim, yayın ve proje iş birlikleri için iletişime geçebilirsiniz.

İletişime Geç