Muhittin Gümüş Türkolog · Eğitimci
Türkolog · Eğitimci · Yazar

Muhittin Gümüş

Öğretim Görevlisi · Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi

Ankara’dan Taşkent’e, Taşkent’ten Bişkek’e uzanan otuz yılı aşkın bir yolculuk: Türkçenin yabancılara öğretimi, Türk lehçeleri, çeviribilim ve Türk dünyası gençlerinin geleceğe hazırlanması.

Bişkek · Manas Üniversitesi

Türk Dünyası

  • Türkiye
  • Azerbaycan
  • Kazakistan
  • Kırgızistan
  • Özbekistan
  • Türkmenistan
  • KKTC
  • Macaristan
35+Yıllık Hizmet
3Başkent: Ankara, Taşkent, Bişkek
7Kitap ve Sözlük
26Yönetilen Tez
Ana Sayfa › Yazılar

Câhile Özgürlük (!)

Mayıs 04, 2026 Tanrı Dağlarından

Hürriyet ya da özgürlük, irfan sahibi ve erdemli insanlarla ilimde, fikirde ve hissiyatta; edebî ve sınai üretimde insanlığın hayrına işler yapmaya katkı sağlar.

Cehalete hürriyet/özgürlük tanınmaz. Câhile özgürlük, "eşitlik" çerçevesine sokulup da ilim ve irfan ehlini kısıtlamaya sebep olursa “adalet” bunu kökten çözmeli... Esasen bunun için kanuna da ihtiyaç olmadan âlimle câhilin farkını şuurlu cemiyet bir çözer. Adalet, töre, örf-âdetler ile yazılı olmayan kültüre dönüşmüş bir hâl ile câhile özgürlük tanınmaz.

Câhilin cesareti kimilerine kahramanca mücadele gibi görünebilir... İşte akıl, iz'an ve idrak yolları kapalı olmak da öyle bir şeydir. Dikkat!

Hazreti Peygamberimiz (SAV)'in "Bilenlerle, bilmeyenler bir olur mu hiç?" derken üstünlüğü de takva (çalışan, üreten ve Allah'ın hükümlerine harfiyen uyanlar) ile insanlığa izah ermiştir.

K. Atatürk'ün "Hayatta en hakiki mürşit, ilimdir." sözü deilmin sahibi âlimlerin kıymetine matuf olsa da câhile asla iltifat ve rol yoktur.

Hürriyet, ilim ve irfan ehli olan âlimlerle âriflerin temel hakkıdır...

Bizim kültürümüzde "Devlet babadır." Açı doyurmak, çıplağı giydirmek ile başlayan vazife ilim ve irfan ehlini fikri hür, irfanı hür nesiller yetiştirmek için akademik özgürlük/hürriyet ile maddi ve manevi bakımdan onları desteklemek de devlet babanın kudretiyle mümkündür.

Âlimin cehaleti, câhilin cehaletinden çok daha tehlikelidir.

Kendi milletinin diline, edebiyatına, sanatına, medeniyetine, inanç dünyasına uzak, kökü başka bahçelerdeki kuyulardan sulanan kavak ağacı elbet bir gün küçük bir yelden yer ile yeksan olur.

Kökü sağlam ilim ve irfan çınarlarının gölgesinde nice pırlanta ruhlu, Türk milletinin asil evlatları yetişir...

Destek olmak için devletimizin elini uzatması yeterli... Pek çok konuda devletten destek görenlerle büyük ve güzel sonuçlar alınmıştır. Liyakat ve hakkaniyet ölçülerinde yenilik ve üretim odaklı destekler için devlet babaya şükran borçludur ilim adamları...

Bir de risk yatırımları için de destek gerekir. Nadir elementler ile yapılacak teknoloji ürünleri için bazen sonuçlar istenen nitelikte olmayabilir.

Denemekten vazgeçmemek gerekli... Risk yatırımları cahil cesareti ile değil ama aklın ve ilmin makul gördüğü işler için fedakarlık da şarttır.

Hürriyeti/özgürlüğü millet ve insanlık âlemi için iş yapanın işini engelleme çabalarıyla ağzına geleni söylemek fikir özgürlüğü içinde değerlendirilemez. "Dile benden ne dilersen"diyen

Büyük İskender'e Sinoplu Diyojen'in "Gölge etme başka ihsan istemez" derken gösterdiği cesaret bilgecedir. Âlimlere/bilginlere katkınız arifâne/bilgece olursa siz hikmet sahibi olma yolunda emin adımlarla ilerleyen kıymetli insansınız demektir... Câhile saygı gösterilmez. Aksi halde ayaklar baş olurken başların ezildiği yerde Güneş söner...

Büyük Türkiye Cumhuriyeti devleti ile Ulu Türkistan Türklerinin binaenaleyh bütün Türk dünyasının ilim ve irfan çınarlarını cahillerin her türlü kirinden uzak tutalım... Ortak akıl için ortak dil, ortak edebiyat ve ortak alfabe şarttır. Allah, ilim ve irfan ehlini, tertemiz duygu ve düşüncelerle yaşayan Aziz milletimizi cahillerin şerrinden korusun…

Muhittin GümüşTanrı Dağları’ndan
İlgili Yazılar
Yayınlar

Kitaplar ve Sözlükler

Türk lehçelerinin söz varlığına dair karşılaştırmalı eserler.

1995

Türkçe Açıklamalı Azerbaycan Atasözleri

Prof. Dr. Mehman Musaoğlu ile birlikte

1995

Türkçe Açıklamalı Türkmen Atasözleri ve Bilmeceleri

Prof. Dr. Sapar Kürenov ile birlikte

1995

Türkçe Açıklamalı Özbek Atasözleri

Doç. Dr. İbrahim Yoldaşev ile birlikte

2008

Kırgızca-Türkçe-Rusça Konulu Sözlük

B. Sagınbayeva, İ. Şahin, E. Tölökova ile birlikte

Bütün Eserler
Arşiv

Foto Galeri

Kırgızistan’dan kareler — Burana’dan Song-Köl’e, boz üyden Tanrı Dağları’na.

Burana Kulesi · Balasagun
Song-Köl · Yaylada atlar
Boz üy · Yayla
Alay Dağları
Bozkır
Dağ geçidi
Karlı zirveler
Toktogul
Yeşil yamaçlar
Burana · Balasagun
Ala Arça
Tanrı Dağları

“İlim ve sanat, iltifat görmediği memleketten göç eder.”

İbn Sînâ · 980–1037

Arşivden

Videolar ve Söyleşiler

Televizyon programları, söyleşiler ve proje kayıtları.

Türkçeye gönül verenlerle…

Öğretim, yayın ve proje iş birlikleri için iletişime geçebilirsiniz.

İletişime Geç