Muhittin Gümüş Türkolog · Eğitimci
Türkolog · Eğitimci · Yazar

Muhittin Gümüş

Öğretim Görevlisi · Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi

Ankara’dan Taşkent’e, Taşkent’ten Bişkek’e uzanan otuz yılı aşkın bir yolculuk: Türkçenin yabancılara öğretimi, Türk lehçeleri, çeviribilim ve Türk dünyası gençlerinin geleceğe hazırlanması.

Bişkek · Manas Üniversitesi

Türk Dünyası

  • Türkiye
  • Azerbaycan
  • Kazakistan
  • Kırgızistan
  • Özbekistan
  • Türkmenistan
  • KKTC
  • Macaristan
35+Yıllık Hizmet
3Başkent: Ankara, Taşkent, Bişkek
7Kitap ve Sözlük
26Yönetilen Tez
Ana Sayfa › Yazılar

Sadâkat

Nisan 05, 2026 Tanrı Dağlarından

Türkçemizde kavram haritası oluşturmak için çalışmalara hız vermek gerekiyor. Dil sadece iletişim aracı değildir. Aslında sözlerle, dille gönül bağı kurmaktır maksadımız.

"Dost dost diye nicelerine sarıldım Benim sâdık yârim kara topraktır Beyhude dolandım boşa yoruldum Benim sadık yârim kara topraktır" diye başlayan mısralarla başlayıp "Herkim olursa bu sırra mazhar Dünyaya bırakır ölmez bir eser Gün gelir Veysel'i bağrına basar Benim sadık yârim kara topraktır" diye bitirdiği uzun şiirinde ünlü halk ozanımız Âşık Veysel, sâdık yâri ve sadakat duygusunu ne de güzel anlatmış?

Tabii ki Veysel'in bu eserinin tamamının okunması, anlaşılması hâlinde kitaplar dolusu sözlerle yorum yapmak mümkündür.

Sadāḳat: Kendisine iyilik edene, lutufta bulunup koruyana minnet ve şükran duyguları ile bağlanma, bu bağlılığa yakışır şekilde davranma, hâinlik ve döneklik etmeme, vefâkarlık gösterme:

İnsâna sadâkat yaraşır görse de ikrâh / Yardımcısıdır doğruların Hazret-i Allah (Ziyâ Paşa).

At; zekâ ve asâletin, köpek; sadâkatin, bülbül; aşkın, kelebek; gençliğin remiz ve timsâli olmuştur (Ahmet Hâşim).

Hâlâ, velînîmet ocağı dediği eve emsalsiz bir sadâkat göstererek babamı bırakmamış (Safiye Erol).

● Sadâkatkâr: Dostluğu ve bağlılığı içten, yürekten olan, sadâkatli, sâdık.

● Sadâkatperver: Doğruluk ve sadâkati gözeten, doğru ve sâdık olan, sadâkatli.

Türk Dil Kurumu Güncel Sözlük'te sadakat: "İçten bağlılık; sağlam, güçlü dostluk. Sadakat göstermek" biçiminde tanımlamış. Sadâkatle ilgili "sadâkatli, sadâkatsiz, sadâkatsizlik, sadâkatsizlik göstermek" vb. sözler de bu kavramın anlaşılmasını sağlıyor.

İnsanların kanıyla, canıyla kazandığı toprakların haritası vardır elbette... Dil de vatan gibidir... Onun (içi dolu) kavram haritasını çizmekte geç kalmıyor muyuz?

Büyük Türk dünyası daha da büyüyecektir. Birlik ruhu içinde Türk 100 Yılı'ndan hız alarak, 2053 ve 2071 hedefleri doğrultusunda çalışacağız.…

Türk Devletleri Teşkilatı'nın sâdık ve mümtaz yiğitleri daima hazırdır…

İlme, irfana, akla; âlime, irfan ehline; ahlâk ve erdemli olmanın yüceliğine sadık olmayanların insanlık vasfı yalnızca biyoloji ilmiyle izah edilir.

Ülkesi ve yüksek istiklâlini düşünenler, millî ve manevî değerlerle bütünleşenler, akıl ve alın teri dökenler yalnızca ahlâk kavramı çerçevesinde değerlendirmek yeterlidir.

Bir insanda ahlâk varsa hakiki insandır. İnsan olmak için yalnızca dik yürümek, konuşmak yeterli değildir.

Ahlâklı insanlar aynı zamanda sadakat ehli sayılırlar. İnsanı şefkat, merhamet ve sevgiyle kucağına alan anadan sonra kara topraktır. Geçici heveslerle kendini Mecnun zannedenler Leylâ'yı görmeden Helga'yı görme arzuyla yanıyor. Maymun iştahlılar görüyorlar Hanya'yı Konya'yı da feryadını güle değil dikenlere söylemenin faydası olmuyor tabii…

Ahlâka ve sadakate dayalı olmayan her hissin kaynağı kör nefistir.

Gerçeği görerek ve bilerek inatla yalana inanmak aptallık değilse nedir? Gerçeği görmek akıl, iz'an ve iman işidir.

Bizim kavram haritamızı çizenlere dikkat etmek zorundayız.

Türk'ün mizacını, karakterini oluşturan ahlâk, erdem, sadakat, vefa, adalet, iyilik, yüce gönüllülük ile sevgi, aşk, akıl, edep, ilim ve imanla beslenen yürekler ve beyinler geleceğimizin teminatı olabilirler.

Muhittin GümüşTanrı Dağları’ndan
İlgili Yazılar
Yayınlar

Kitaplar ve Sözlükler

Türk lehçelerinin söz varlığına dair karşılaştırmalı eserler.

1995

Türkçe Açıklamalı Azerbaycan Atasözleri

Prof. Dr. Mehman Musaoğlu ile birlikte

1995

Türkçe Açıklamalı Türkmen Atasözleri ve Bilmeceleri

Prof. Dr. Sapar Kürenov ile birlikte

1995

Türkçe Açıklamalı Özbek Atasözleri

Doç. Dr. İbrahim Yoldaşev ile birlikte

2008

Kırgızca-Türkçe-Rusça Konulu Sözlük

B. Sagınbayeva, İ. Şahin, E. Tölökova ile birlikte

Bütün Eserler
Arşiv

Foto Galeri

Kırgızistan’dan kareler — Burana’dan Song-Köl’e, boz üyden Tanrı Dağları’na.

Burana Kulesi · Balasagun
Song-Köl · Yaylada atlar
Boz üy · Yayla
Alay Dağları
Bozkır
Dağ geçidi
Karlı zirveler
Toktogul
Yeşil yamaçlar
Burana · Balasagun
Ala Arça
Tanrı Dağları

“İlim ve sanat, iltifat görmediği memleketten göç eder.”

İbn Sînâ · 980–1037

Arşivden

Videolar ve Söyleşiler

Televizyon programları, söyleşiler ve proje kayıtları.

Türkçeye gönül verenlerle…

Öğretim, yayın ve proje iş birlikleri için iletişime geçebilirsiniz.

İletişime Geç