Muhittin Gümüş Türkolog · Eğitimci
Türkolog · Eğitimci · Yazar

Muhittin Gümüş

Öğretim Görevlisi · Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi

Ankara’dan Taşkent’e, Taşkent’ten Bişkek’e uzanan otuz yılı aşkın bir yolculuk: Türkçenin yabancılara öğretimi, Türk lehçeleri, çeviribilim ve Türk dünyası gençlerinin geleceğe hazırlanması.

Bişkek · Manas Üniversitesi

Türk Dünyası

  • Türkiye
  • Azerbaycan
  • Kazakistan
  • Kırgızistan
  • Özbekistan
  • Türkmenistan
  • KKTC
  • Macaristan
35+Yıllık Hizmet
3Başkent: Ankara, Taşkent, Bişkek
7Kitap ve Sözlük
26Yönetilen Tez
Ana Sayfa › Yazılar

Görmek

Nisan 01, 2026 Tanrı Dağlarından

Görmek ya da görmemek... Bütün mesele bu! Görmek için bakmak şart mı? Ah ne kadar önemli değil mi? Görmek için yalnızca göz mü gerek? Hemen hüküm verelim öyleyse... Bakma iradesinin olmadığı yerde görme eylemi gerçekleşmez... Görebilmek ne büyük nimet... Kapatın gözlerinizi ve birisi izin verene kadar açmayın... Tahammül edemezsiniz değil mi? Gören göz, duyan kulak, koklayan burun, tadan dil, dokunan el... Yüce Allah'ın insana verdiği beş duyu... Biz altıncısıyla gönülden hissetmeyi, gönül gözüyle görmeyi, gönülden söylemeyi, gönülden ele almayı, şefkat ve merhametle dokunmayı, gönülden misk ü amberin, tabiatın ve bir kızıl gonca gülün kokusunu almayı unutmayalım... Hayatı hep toz pembe görmek yerine, yaşadığımız hakikati, yapılan iyiliği, edinilen güzel ahlâkı; gelişmiş, güçlü, kudretli, müreffeh bir Türk- Turan ülkesini ve İslâm âlemini dünya gözüyle görmek arzusu ile daima dopdolu olmak zorundayız. Her birimiz sevdiklerinizin düşkünlüğünü, zafiyetini, fakirliğini, lüzumsuz laf ettiğini ya da gereksiz davranışlar sergilediğini değil; onların iyiliğini, hayrını, mürüvvetini, sağlık, sıhhat, selamet ve afiyette olduğunu; gerektiğinde desteğini, haydi deyince yardımını görmek isteriz. Müslüman Türk'ün mütevazı olanı kimseyi küçük görmez, hor görmez. Hak edene hakkını vermek ve her güzel şeye, makama, vazifeye lâyık yahut münasip görmektir asıl maksat... Sevinmek, gıpta etmek varken verileni az görmek, iyi şeyleri ve iyi muameleyi başkalarına çok görmek kesinlikle haset etmek anlamına gelir. Onun da tedavi görmekle çözümü var mıdır, bilemiyorum.

Dava gören hâkim, işin hesabını gören vatandaş, ders gören öğrenci, tahsil gören her şahıs, eli para gören fakir, toplumda kabul gören bilge, hayatı toz pembe gören ergen, leyleği havada gören gezgin ve daha niceleri gördüğüyle yetinmez... Gören göz, işiten kulak, kavrayan zihin, anlayan akıl, hisseden kalp, söyleyen dil, uzanan el, seven gönül gerek insana.

Dahası güneş gören evde yetişen ve geleceği gören, basiretli evlat, uzakta olsa da hep görünen hep bizim olan köy ebediyen bizimdir... Konu komşuya kucak açan, birlik ve dirliğin sembolü bütün mahallenin derdini tasasını görmek bizim sorumluluğumuzdadır... Hizmet gören, gelişen ve güzelleşen şehir; laf üretmek yerine iş gören idare bizimdir. Çelik iradeli, müşfik ve hamiyetperver devletin kudretini görenler bizimdir... O, devleti ebed müddet olan Türk milletidir ki... O, bizimdir...

Karanlık dehlizlerin pespâyelerinin ise kulakları duymaz, gözleri görmez, burunları koku almaz, dilleri tat almaz, iyiliğe dilleri dönmez. Bakarlar ama göremezler... İdrak yolları emperyalistlerden enfeksiyon kapmış olanların göreceği edeceği şey sadece çöplüktür...

Biz, Büyük Türkistan'ı görmeyi hayal ettik ve gördük Allah'a şükürler olsun... Biz, Büyük Turan idealini, Balkanlardan Anadolu'dan, Kafkaslardan öteye geçerek Maveraünnehr'i, Ötüken'i, Tanrı Dağları'nı ve bütün gönül coğrafyasını görmek arzusunda olduk... Bu arzu dinmeden, sönmeden devam ediyor... Gaflet içinde, idraksiz biçimde ağzı açık bakakalanlardan değil, hakkı ve hakikati görenlerden eylesin Yüce Allah!

Güzeller içinde çirkini değil, güzellikleri görmek ve ondan haz duymak çok mu zor? İtibar görmek için ileriyi görmek lazım. Bizim başarımıza haset edenler ile gurur duyduğumuz değerlerden rahatsız olanlar ve bunlardan dolayı her an koku duyan ve kâbus görenler nalları dikip çatlamak üzere debelenip dursunlar...

Öyleyse bakınız etrafa! Ve o hakikatler mutlaka görünecektir... Görmek istemeyene göz neylesin! Duymak istemeyene söz neylesin! Anlamak istemeyene baş neylesin! İki el bir baş içinse iki göz bir dünya içindir... Baktığın ben'im, gördüğün sensin... Güneş balçıkla sıvanmaz, değil mi? Bir de Tanrı Dağları'ndan bakınız dünyaya ve güzel Türkiye'me!

Muhittin GümüşTanrı Dağları’ndan
İlgili Yazılar
Yayınlar

Kitaplar ve Sözlükler

Türk lehçelerinin söz varlığına dair karşılaştırmalı eserler.

1995

Türkçe Açıklamalı Azerbaycan Atasözleri

Prof. Dr. Mehman Musaoğlu ile birlikte

1995

Türkçe Açıklamalı Türkmen Atasözleri ve Bilmeceleri

Prof. Dr. Sapar Kürenov ile birlikte

1995

Türkçe Açıklamalı Özbek Atasözleri

Doç. Dr. İbrahim Yoldaşev ile birlikte

2008

Kırgızca-Türkçe-Rusça Konulu Sözlük

B. Sagınbayeva, İ. Şahin, E. Tölökova ile birlikte

Bütün Eserler
Arşiv

Foto Galeri

Kırgızistan’dan kareler — Burana’dan Song-Köl’e, boz üyden Tanrı Dağları’na.

Burana Kulesi · Balasagun
Song-Köl · Yaylada atlar
Boz üy · Yayla
Alay Dağları
Bozkır
Dağ geçidi
Karlı zirveler
Toktogul
Yeşil yamaçlar
Burana · Balasagun
Ala Arça
Tanrı Dağları

“İlim ve sanat, iltifat görmediği memleketten göç eder.”

İbn Sînâ · 980–1037

Arşivden

Videolar ve Söyleşiler

Televizyon programları, söyleşiler ve proje kayıtları.

Türkçeye gönül verenlerle…

Öğretim, yayın ve proje iş birlikleri için iletişime geçebilirsiniz.

İletişime Geç