Muhittin Gümüş Türkolog · Eğitimci
Türkolog · Eğitimci · Yazar

Muhittin Gümüş

Öğretim Görevlisi · Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi

Ankara’dan Taşkent’e, Taşkent’ten Bişkek’e uzanan otuz yılı aşkın bir yolculuk: Türkçenin yabancılara öğretimi, Türk lehçeleri, çeviribilim ve Türk dünyası gençlerinin geleceğe hazırlanması.

Bişkek · Manas Üniversitesi

Türk Dünyası

  • Türkiye
  • Azerbaycan
  • Kazakistan
  • Kırgızistan
  • Özbekistan
  • Türkmenistan
  • KKTC
  • Macaristan
35+Yıllık Hizmet
3Başkent: Ankara, Taşkent, Bişkek
7Kitap ve Sözlük
26Yönetilen Tez
Ana Sayfa › Yazılar

Konuşmak

Nisan 27, 2026 Tanrı Dağlarından

Ağzı olan konuşuyor derler…

Konuşmak öyle sıradan bir şey değil…

Aklı ve zihni melekeleri sağlıklı olup mefkûre sahibi, ilim ve irfan ehli; ilim, felsefe, dil, din, edebiyat, sanat ve medeniyet sahasında yetkinliği olanlar ya konuşur ya da yazarlar... Duygu, düşünce, tasarım ve yorumlarımızı sözle ya da yazı ile ifade ederiz. Söz sanatlarına hâkim olanlar hitabet sanatını da bihakkın icra ederler. Bendeniz orta halli bir hatip sayarım kendimi ama düşüncelerimi daha çok yazarak serd etmeye gayret ederim. Hataları düzeltmek, ifadeleri müzeyyen üslupla sunmak için kalemin gücüne muhtacız...

"Konuşmak ihtiyaç olabilir ama susmak sanattır" veya "Söz gümüşse sükut altındır" derler. Eğer bizi haksızlık karşısında susturmak için kullanılmayacaksa iyi sözdür bunlar.

Asıl olan doğru ve yerinde konuşmaktır. Binaenaleyh güzel konuşmak esastır.

"Güzel konuşmak da nedir yahu?" denince aklımıza gelen şey, "Lüzumsuz sözleri terketmektir" demek gelir içimizden.

Güzel konuşmak, güzel güzel konuşmak, derli toplu konuşmak, lafını sözünü bilerek konuşmak ne güzel değil mi?

Bir dilin kelimeleriyle düşüncesini sözlü olarak anlatmak; belli bir konudan söz etmek, bir konuda karşılıklı söz etmek, sohbet etmek; söylev vermek, konuşma yapmak vb…

Konuşma dili olarak kullanmak... Meselâ Türkçeyi çok iyi konuşur bu adam.

Düşüncesini herhangi bir araç kullanarak anlatmak veya biriyle ilişki kurmak veya ilişkiyi sürdürmek...

Birisiyle flört etmek anlamı da vardır.

Birisiyle dargın bulunmamak, biz konuşuyoruz, küs değiliz derken…

Sırrı açığa vurma anlamında gizli bir şeyi açığa vurmak, ele vermek. Mecaz anlamda adam bu işte konuşuyor demek isterken becermek, uzman gibi yapabilmek...

Yine mecaz anlamda geçerli olmak, etkin olmak anlamında kullanılır. Meselâ kuralların yerine adamın hükmü konuşuyor dediğimiz gibi...

Teklifsiz konuşmada şık ve zarif görünen birine "Elbisen de konuşuyor haa" deriz.

Karnından konuşana ise hiç tahammül edemeyiz.

Konuşmaktan mülhem "konuşma" kavramı da vardır dilimizde... Musahabe, konuşmak işi anlamında... Bir de "görüşme" anlamındadır bu kavram. Konferans da bir konuşma türüdür.

Konuşmaya dalmak, konuşma yapmak gibi deyimlerimiz de vardır.

Konuşma" kavramı, düşünme ve yazma gibi diğer dil eylemleri ile birlikte, insanın var olma ve düşünme sürecini anlamak için önemli bir unsurdur. Konuşma, düşünme ve yazma gibi dil eylemleri arasında bir geçiş olarak kabul edilir ve bu eylemlerin birbirleriyle olan ilişkisini ortaya koymada rol oynar.

Hepsinden öte güzel konuşmak için güzel düşünmek gerek.

Çok konuşmak yerine öz konuşmak esastır. Mizah ya da espri yapacağım derken pot kırmamaya da dikkat etmek şart.

Hazırlıksız olarak uzmanlık alanında söz etmek telafisi mümkün olmayan itibar kaybına yol açar…

Bilgi ve kültürel birikimi olan, diksiyonu güzel, nezaketi elden bırakmayan ve dikkat çekme becerisi yüksek olanlar güzel konuşmayı da becerirler…

Kelimelerin en güzeliyle çevremizdekilere hitap etmek varken argo ve kabalık ihtiva eden sözlere neden ihtiyaç duyulur ki?

Kem söz sahibinindir derler ya hani... Güzel söz de söyleyenindir.

Bâki selamlar...

Muhittin GümüşTanrı Dağları’ndan
İlgili Yazılar
Yayınlar

Kitaplar ve Sözlükler

Türk lehçelerinin söz varlığına dair karşılaştırmalı eserler.

1995

Türkçe Açıklamalı Azerbaycan Atasözleri

Prof. Dr. Mehman Musaoğlu ile birlikte

1995

Türkçe Açıklamalı Türkmen Atasözleri ve Bilmeceleri

Prof. Dr. Sapar Kürenov ile birlikte

1995

Türkçe Açıklamalı Özbek Atasözleri

Doç. Dr. İbrahim Yoldaşev ile birlikte

2008

Kırgızca-Türkçe-Rusça Konulu Sözlük

B. Sagınbayeva, İ. Şahin, E. Tölökova ile birlikte

Bütün Eserler
Arşiv

Foto Galeri

Kırgızistan’dan kareler — Burana’dan Song-Köl’e, boz üyden Tanrı Dağları’na.

Burana Kulesi · Balasagun
Song-Köl · Yaylada atlar
Boz üy · Yayla
Alay Dağları
Bozkır
Dağ geçidi
Karlı zirveler
Toktogul
Yeşil yamaçlar
Burana · Balasagun
Ala Arça
Tanrı Dağları

“İlim ve sanat, iltifat görmediği memleketten göç eder.”

İbn Sînâ · 980–1037

Arşivden

Videolar ve Söyleşiler

Televizyon programları, söyleşiler ve proje kayıtları.

Türkçeye gönül verenlerle…

Öğretim, yayın ve proje iş birlikleri için iletişime geçebilirsiniz.

İletişime Geç