Muhittin Gümüş Türkolog · Eğitimci
Türkolog · Eğitimci · Yazar

Muhittin Gümüş

Öğretim Görevlisi · Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi

Ankara’dan Taşkent’e, Taşkent’ten Bişkek’e uzanan otuz yılı aşkın bir yolculuk: Türkçenin yabancılara öğretimi, Türk lehçeleri, çeviribilim ve Türk dünyası gençlerinin geleceğe hazırlanması.

Bişkek · Manas Üniversitesi

Türk Dünyası

  • Türkiye
  • Azerbaycan
  • Kazakistan
  • Kırgızistan
  • Özbekistan
  • Türkmenistan
  • KKTC
  • Macaristan
35+Yıllık Hizmet
3Başkent: Ankara, Taşkent, Bişkek
7Kitap ve Sözlük
26Yönetilen Tez
Ana Sayfa › Yazılar

İnsan ve insan

Haziran 08, 2025 Tanrı Dağlarından

İnsanı insan yapan temel unsurların başında insanın dili, kültürü, aklı, zihni, kültürü, icat ve buluş yapma kabiliyeti ve üretkenliği yanında sevgi, aşk, merhamet, şefkat, vicdan, adalet, iyilik etme, erdemli olma, hür irade gibi vasıflar yer alır. Bunların biri eksikse insan kendi nitelik ve cinsinin özelliklerini taşımıyor demektir.

“İnsan, ifade özgürlüğü sayesinde değil, irade özgürlüğü sayesinde insandır.”

“Kapitalizm kazançtan gayrı hiçbir şeye kutsallık atfetmez.”

“İslam mimarisinde balkon yoktu, avlu vardı. Medeniyetimizin temel taşlarından biri de mahremiyetti; çünkü haram, hürmet, mahrem.”

“Daha yüksek manevi makamlara ulaşmak için çabalayan Müslümanın özlemini yansıtan hüznün, Hristiyan kültürünün cehennemi karanlık ve umutsuzluğuna benzer bir tarafı yoktur.”

“Dindarlık ve asalet, özü itibariyle, lüksten hoşlanmaz. Yemede, içmede, giyim kuşamda teşhir ve gösterişi bir zayıflık olarak addeder.”

"İnanınız lütfen, insan insanını gözlerinden ele verir. Her şeylerini saklamayı ustalıkla beceren hiçliğin abideleri o veliler bile, evet, onlar bile bir tek gözlerini saklayamazlar. Velayetin, göz nurunun çağıldadığı pınardır gözler."(D.Cündioğlu, Mimarlık ve Felsefe). İnsanı biz gözü ve yüzüyle tanımaktan mutluluk duyarız. Kimin gözleri, kiminin sözleri ele verir de aşk ateşi böylece gözden ve yüzden belli olur. Dudaklar titrer, yutkunmalar sıklaşır da bir türlü ferahlatan, rahatlatan ve serinleten bir tas yahut bir damla su gelmez olur aklına.

Tersinden insanı okumak ve yazmak istemiyorum. Aşk insanı vatan aşkına, Allah aşkına ve dağları deler Şirin'in aşkına Ferhat.

Anlar gibi duran uyanık bir tip kıraathanenin birinde halk âşığının anlattığı Ferhat ile Şirin aşkını eli şakağında dinler uzun uzun...

Âşık, diyeceği söz bitince sazı da kenara koyar. O sırada uyanık tip der ki: -Ee âşık... Eline diline sağlık!

Dediklerinin hepsini anladım emme şu Ferhat kız mıydı, oğlan mıydı? Bir de onu dersen vallahi her şeyi anlamış olacağım, der.

O tiplerin oksijen tüketmesi de gereksiz.

Türk milletinin kıymetli evlatları iyi insandır. Hazımsızlık, şişkinlik, pişkinlik, şahsiyetsizlik, onursuzluk, doyumsuzluk, kıskançlık, liyâkatsizlik, edepsizlik, ahlaksızlık vb.âdilikler bizim insanımızın sıfatı olamaz.

Muhittin GümüşTanrı Dağları’ndan
İlgili Yazılar
Yayınlar

Kitaplar ve Sözlükler

Türk lehçelerinin söz varlığına dair karşılaştırmalı eserler.

1995

Türkçe Açıklamalı Azerbaycan Atasözleri

Prof. Dr. Mehman Musaoğlu ile birlikte

1995

Türkçe Açıklamalı Türkmen Atasözleri ve Bilmeceleri

Prof. Dr. Sapar Kürenov ile birlikte

1995

Türkçe Açıklamalı Özbek Atasözleri

Doç. Dr. İbrahim Yoldaşev ile birlikte

2008

Kırgızca-Türkçe-Rusça Konulu Sözlük

B. Sagınbayeva, İ. Şahin, E. Tölökova ile birlikte

Bütün Eserler
Arşiv

Foto Galeri

Kırgızistan’dan kareler — Burana’dan Song-Köl’e, boz üyden Tanrı Dağları’na.

Burana Kulesi · Balasagun
Song-Köl · Yaylada atlar
Boz üy · Yayla
Alay Dağları
Bozkır
Dağ geçidi
Karlı zirveler
Toktogul
Yeşil yamaçlar
Burana · Balasagun
Ala Arça
Tanrı Dağları

“İlim ve sanat, iltifat görmediği memleketten göç eder.”

İbn Sînâ · 980–1037

Arşivden

Videolar ve Söyleşiler

Televizyon programları, söyleşiler ve proje kayıtları.

Türkçeye gönül verenlerle…

Öğretim, yayın ve proje iş birlikleri için iletişime geçebilirsiniz.

İletişime Geç