Muhittin Gümüş Türkolog · Eğitimci
Türkolog · Eğitimci · Yazar

Muhittin Gümüş

Öğretim Görevlisi · Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi

Ankara’dan Taşkent’e, Taşkent’ten Bişkek’e uzanan otuz yılı aşkın bir yolculuk: Türkçenin yabancılara öğretimi, Türk lehçeleri, çeviribilim ve Türk dünyası gençlerinin geleceğe hazırlanması.

Bişkek · Manas Üniversitesi

Türk Dünyası

  • Türkiye
  • Azerbaycan
  • Kazakistan
  • Kırgızistan
  • Özbekistan
  • Türkmenistan
  • KKTC
  • Macaristan
35+Yıllık Hizmet
3Başkent: Ankara, Taşkent, Bişkek
7Kitap ve Sözlük
26Yönetilen Tez
Ana Sayfa › Yazılar

Teknolojinin Esiri mi, Ahlâklı Birey mi?

Ağustos 03, 2026 Tanrı Dağlarından

"Okulunun en zekisi ve en başarılısı olsun da ondan sonra en çabuk yoldan, en kısa zamanda, en çok parayı benim çocuğum kazansın" diyor ebeveyn. Hızını alamıyor ve "Teknolojik ürünleri benim yavrum daha 3 yaşındayken kullanmaya başladı, zekâ oyunlarında başaramadığı yok. Şimdi erişemediği bilgi kalmadı. Aslında okula da boşuna gidiyor gibi geliyor bana... Zaten öğretmenlerin de bir şey bildiği yok... Bizim oğlan öğretmeninden daha iyi biliyor bilgisayarı... "diyerek dost muhabbetinde kasıla kasıla yani halk ifadesiyle kubara kubara anlatıyor vatandaş. Ancak bu övmekle bitiremedikleri çocuk/ delikanlı misafire "hoş geldiniz!" dahi dememiş, aynı sofraya oturmamış, otursa da annesinin herkese sunduğu çorbayı ve yemeği beğenmediğini açıkça (özgürce) söyleyerek ne kadar da özgürlükçü bir aile olduklarını göstermeye çalışmış başarılı genç tamamen eleştirilemez biri olmuştur...

"Benim evladım pısırık olmasın diye böyle rahat davranmasını istiyoruz ve öyle lüzumsuz(!) toplumsal kurallara uymaya mecbur olmadığını öğretiyoruz dostum." diyor bizim(!) aile.

Teknolojinin amaç değil araç olduğunu bilmezsek çocuklarımızı teknolojinin kulu kölesi durumuna getirmiş oluruz. Aileler çocuklarını başarı odaklı yetiştirme gayretindeyken iyi bir mühendis, iyi bir doktor veya sosyal bilimci olarak yetiştiriyorlar. Üstün dereceli diplomalarıyla mezuniyet törenlerinde alkışlanıyorlar. Ancak bir bakıyorsunuz ki harika mühendisimiz hacker'lık yapıyor... Doktorumuz hipokrat yeminine aykırı her şeyi yapıyor... Sosyal bilimci ise "her şeyolog" olarak çırpınıp duruyor derde devadan gayrı. Neden? Çünkü ilk önce erdem ahlâkını beceriye dönüştürmedi... Teknoloji hayatı hızlandırır, bazı meslek alanlarında üç beş kişinin yerine gelecekte bir kişi; en ahlâklısı çalışacaktır. Ahlâk gömleği en güzel kıyafettir. Onun olmadığı vücutta hiç bir ilmin, bilginin, mesleğin, ünvanın kıymeti yoktur. Mevlânâ Celâleddin-i Rumi "İlla edep, illa edep" derken bize daha derin düşünmemizi ikaz ediyor. Gâzi Mustafa Kemal Atatürk'ün dediği sözden mülhem biz de şöyle diyelim: Yalnızca sporcunun değil, bütün insan evladının zeki, çevik ve aynı zamanda ahlâklı, vicdanlı, merhametli, vefalı ve iyiliksever olmaktan başka bir hedefi olmamalıdır. Teknolojinin esiri değil, teknolojiyi kendine hizmetkâr kılan ahlâklı, erdemli, millî ve manevî değerlerimizle donanımlı bireyler istiyoruz.

Muhittin Gümüş 03.08.2026 Yuvaköy-Amasya

Muhittin GümüşTanrı Dağları’ndan
İlgili Yazılar
Yayınlar

Kitaplar ve Sözlükler

Türk lehçelerinin söz varlığına dair karşılaştırmalı eserler.

1995

Türkçe Açıklamalı Azerbaycan Atasözleri

Prof. Dr. Mehman Musaoğlu ile birlikte

1995

Türkçe Açıklamalı Türkmen Atasözleri ve Bilmeceleri

Prof. Dr. Sapar Kürenov ile birlikte

1995

Türkçe Açıklamalı Özbek Atasözleri

Doç. Dr. İbrahim Yoldaşev ile birlikte

2008

Kırgızca-Türkçe-Rusça Konulu Sözlük

B. Sagınbayeva, İ. Şahin, E. Tölökova ile birlikte

Bütün Eserler
Arşiv

Foto Galeri

Kırgızistan’dan kareler — Burana’dan Song-Köl’e, boz üyden Tanrı Dağları’na.

Burana Kulesi · Balasagun
Song-Köl · Yaylada atlar
Boz üy · Yayla
Alay Dağları
Bozkır
Dağ geçidi
Karlı zirveler
Toktogul
Yeşil yamaçlar
Burana · Balasagun
Ala Arça
Tanrı Dağları

“İlim ve sanat, iltifat görmediği memleketten göç eder.”

İbn Sînâ · 980–1037

Arşivden

Videolar ve Söyleşiler

Televizyon programları, söyleşiler ve proje kayıtları.

Türkçeye gönül verenlerle…

Öğretim, yayın ve proje iş birlikleri için iletişime geçebilirsiniz.

İletişime Geç