Muhittin Gümüş Türkolog · Eğitimci
Türkolog · Eğitimci · Yazar

Muhittin Gümüş

Öğretim Görevlisi · Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi

Ankara’dan Taşkent’e, Taşkent’ten Bişkek’e uzanan otuz yılı aşkın bir yolculuk: Türkçenin yabancılara öğretimi, Türk lehçeleri, çeviribilim ve Türk dünyası gençlerinin geleceğe hazırlanması.

Bişkek · Manas Üniversitesi

Türk Dünyası

  • Türkiye
  • Azerbaycan
  • Kazakistan
  • Kırgızistan
  • Özbekistan
  • Türkmenistan
  • KKTC
  • Macaristan
35+Yıllık Hizmet
3Başkent: Ankara, Taşkent, Bişkek
7Kitap ve Sözlük
26Yönetilen Tez
Ana Sayfa › Yazılar

Bizim Mahallenin Dili ...

Ocak 22, 2026 Tanrı Dağlarından

"Eline, beline, diline sahip ol" sözünün anlamını kavrayanlar evrensel bir mesaj almış olur. Bilge Kağan'ın mesajları, Kutadgu Bilig muhteşem mesaj ve öğretici sözlerle doludur. Töreyi, kut'u, adaleti, iyiliği, erdemli olmayı anlatır. Bizim mahallenin kütüphanesi zengindir. Beş bin yıllık sözlü edebiyat ürünleri ile 1300 yıllık yazılı edebiyat ile sınırlı değildir kütüphanemiz. İlham kaynağı ve başucu kitabı olanları seçmekte sorun yoktur bizim mahallede.

Bizim mahallede yaşamanın belli başlı kuralları vardır. İlk şartımız delikanlı, ahlâklı, terbiyeli olmak ve ilim irfan yolunda akıl ve alın teri dökmek için gayret etmektir. Bir mahallede yangın varken saçını taramakla meşgul olana ne derler bilmiyorum... Bizim mahallede bir şey derler mutlaka ama ne derler işte onu bilemiyorum...

Kadına kadın, hanım, hanımefendi, ana, bacı, gelin, bizim kız derler de erkeğe gelince çok fazla bir şey demezler. Deseler deseler erkek derler ki o da hakikaten yiğit ve mert ise. Soğan erkeği değilse mutlaka delikanlı derler.

Yetiştiği ocağın ateşini, oturduğu otağın ışığını söndürüp başka meclislerin sakisi yahut âşufte yârânı olmayı göze almış menfaatperestlere asla er yiğit demezler. Bizim mahallenin adamları adam gibi adamdır. İlme, âlime; sanata, sanatkâra; gönül ehline, bilgelere ve irfan eline saygı gösterirlerken çok da vefalıdırlar. Her önüne gelene hürmet ve vefa da gösterilmez. Hak etmeli saygıyı, sevgiyi. Yoksa Osmanlı tokadı hâlâ mer'idir. Çünkü nankörlük edenler kedi ve tilki cinsiyle eşdeğer görülürler. Asaletin olmadığı karakter çürüktür. Bizim mahallenin yiğitleri racon kesmez; yalnızca aklın, ilmin ve irfanın gerektirdiği bütün sıfatları haiz olduğundan kalemini, dilini kılıç kadar keskin tutar. Sıktıkları yumrukları ipek yumuşaklığında savururlar. Hiç acıtmadan yer ile yeksan ettikleri muhataplarını adalet terazisinde üç beş kez ölçerler... Hukuka inanır ve neticeye saygı gösterirler. Saygısızlığa da saygısızlara da saygı duymazlar ve taviz vermezler. Ümitsiz dağlara gönderirler ve oradan da sulu dereden susuz getirirler. Devlete, millete ve yüce değerlere saygı çerçevesinden taşmayanlar bizim mahallede oksijen alıp bir miktar da su içtiklerinde dimağları açılır. Aksi düşünülemez. Mahallede yangın varken saçını tarayana ne derlerse desinler ama iyi bir şey denmeyeceği kesindir. Haddini bilecek herkes. Hukuk, kanun, nizam ile bizim mahallenin teamüllerine mugayir her fiilin bedeli vardır. Cumhura, il'e, halka, kamuya çemkiren her itin güvendiği dağlara hep kar yağar. Tarihte öyle olmuştur ve daima öyle olacaktır. Eline, beline, diline sahip çıkmamanın/mukayyet olmamanın bedeli ağırdır. Saksıda yetişmiş sosyete/süs bitkileri ile asil çınarların mukayesesi akıl tutulmasıyla da izah edilemez. Türkçülerin, ülkücülerin, Turancıların tek adresi vardır. Kızılelma ülküsünün idealist yiğitleri her gün birinizi, bir gün hepinizi müstahak olduğunuz sonuçlarla yüzleştirir. Bayrak milletimiz için çok değerlidir. Anlamayana anlatılır. Eşek sudan gelene kadar anlatılır. Yetmezse sabırla devam edilir. Kütüphanemizde bilumum kaynak vardır... İsteyen faydalanır ama istemeyenin mahallemizde pek de yeri olmaz. Dikkat ediniz ve bizim mahallenin delikanlılarıyla çapulcuları karıştırmayınız. "Ne mutlu Türk'üm diyene!" demenin hakiki anlamını kavramamış olanlar daha fazla dikkat etmelidir...

22.01.2026 Tanrı Dağları'ndan

Muhittin GümüşTanrı Dağları’ndan
İlgili Yazılar
Yayınlar

Kitaplar ve Sözlükler

Türk lehçelerinin söz varlığına dair karşılaştırmalı eserler.

1995

Türkçe Açıklamalı Azerbaycan Atasözleri

Prof. Dr. Mehman Musaoğlu ile birlikte

1995

Türkçe Açıklamalı Türkmen Atasözleri ve Bilmeceleri

Prof. Dr. Sapar Kürenov ile birlikte

1995

Türkçe Açıklamalı Özbek Atasözleri

Doç. Dr. İbrahim Yoldaşev ile birlikte

2008

Kırgızca-Türkçe-Rusça Konulu Sözlük

B. Sagınbayeva, İ. Şahin, E. Tölökova ile birlikte

Bütün Eserler
Arşiv

Foto Galeri

Kırgızistan’dan kareler — Burana’dan Song-Köl’e, boz üyden Tanrı Dağları’na.

Burana Kulesi · Balasagun
Song-Köl · Yaylada atlar
Boz üy · Yayla
Alay Dağları
Bozkır
Dağ geçidi
Karlı zirveler
Toktogul
Yeşil yamaçlar
Burana · Balasagun
Ala Arça
Tanrı Dağları

“İlim ve sanat, iltifat görmediği memleketten göç eder.”

İbn Sînâ · 980–1037

Arşivden

Videolar ve Söyleşiler

Televizyon programları, söyleşiler ve proje kayıtları.

Türkçeye gönül verenlerle…

Öğretim, yayın ve proje iş birlikleri için iletişime geçebilirsiniz.

İletişime Geç