Muhittin Gümüş Türkolog · Eğitimci
Türkolog · Eğitimci · Yazar

Muhittin Gümüş

Öğretim Görevlisi · Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi

Ankara’dan Taşkent’e, Taşkent’ten Bişkek’e uzanan otuz yılı aşkın bir yolculuk: Türkçenin yabancılara öğretimi, Türk lehçeleri, çeviribilim ve Türk dünyası gençlerinin geleceğe hazırlanması.

Bişkek · Manas Üniversitesi

Türk Dünyası

  • Türkiye
  • Azerbaycan
  • Kazakistan
  • Kırgızistan
  • Özbekistan
  • Türkmenistan
  • KKTC
  • Macaristan
35+Yıllık Hizmet
3Başkent: Ankara, Taşkent, Bişkek
7Kitap ve Sözlük
26Yönetilen Tez
Ana Sayfa › Yazılar

Yaşamak hissetmektir

Mayıs 09, 2025 Tanrı Dağlarından

İnsan hayatı dört mevsim yedi iklim gibidir... Her mevsim güzeldir ama bahar bambaşka güzeldir.", Sonbahar bir sanattır; diğerleri mevsim." dese de şair, biz onu da çok severiz; sırası gelsin hele. Sevgili olmadan baharın güzelliği tartışılır olsa da sevdiklerimizle daha güzel her şey. Baharda şevk arayan Recaizade Mahmut Ekrem "Hem tabîat münfail hicrinle... hem gönlüm harâb… Geldi ammâ n’eyleyim, sensiz bahârın şevki yok!" dese de bahar güzeldir.

Yüce Allah en güzelini yaratmış ve bize onu görmek ve hissetmek düşüyor. Bir ilkbahar sabahı ya da bir bahar akşamı diye başlayan bütün şarkılar ne kadar güzel. Baharın akşamı da sabahı da güzelliklerle ifadesini bulur.

Yaz; kavurup yakmayı, çoğunlukla pişirmeyi, güz; olgunluk ve vedaları, kış ise beyaz örtü ve ebedi uykuyu (ölümü) andırır insana.

Türk sanat müziğinin değerli sanatçısı Samime Sanay'dan dinlemeye alıştığımız Dr. Bekir Mutlu'nun sözlerini yazdığı Erdoğan Berker'in bestelediği "Bir ilkbahar sabahı güneşle uyandın mı hiç? Çılgın gibi koşarak kırlara uzandın mı hiç? Unutmayıp adını senelerce andın mı hiç? Öyleyse hiç sevmemiş, sevilmemişsin gönül sen!" Dinleyin bakalım, neler hissediyorsunuz?

Bir de güftesi Fuat Edip Baksı'ya ait Selahattin Pınar'ın bestelediği hicaz makamındaki şarkıyı Nesrin Sipahi'den, yahut Barış Mançodan dinleyin haydi... "Bir bahar akşamı rastladım size Sevinçli bir telaş içindeydiniz Derinden bakınca gözlerinize Neden başınızı öne eğdiniz? İçimde uyanan eski bir arzu Dedi ki yıllardır aradığın bu Şimdi soruyorum büküp boynumu ah Daha önceleri neredeydiniz?"

Bu şarkıdaki nezaketi fark ettiniz mi acaba? Sevgiliye "siz" diye hitap eden tek şarkı…

Sözleri Vecdi Bingöl'e, bestesi Sadettin Kaynak'a ait Mustafa Sağyaşar'dan Gönlüm Özledikçe şarkısı da sizi açmıyorsa bu bahar sabahında; bir kaç türkü, bir kaç şarkı seçin kendinize ve o şarkılar sizi anlatsın.

Tasavvuf musikisinin çok derin manalı eserlerinden başlayıp onlarca makamda şarkılarımızı, bin bir çeşit türkülerimizi ve modern dönemin klasiklerini dinleyin. Musiki hazinemizin bu zenginliği hiç bir kültürde ve millette yok. İşte onlardan biri mutlaka dört mevsim, yedi iklimi anlatıyor olmalı ki siz onun içindesiniz. Ruhunuz mutlaka canlanacaktır.

Gönlüm özledikçe görürdüm hele Lacivert kanatlı kumru olsaydım Seni kıskanırdım rüyada bile Âhu gözlerinde uyku olsaydım Sanma ki sevgilim solar biterdim Belki muradıma böyle yeterdim Gonca leblerinde yanar tüterdim Güllerden süzülen koku olsaydım Duyabilmek için inceden ince Bütün benliğimi sana verince Dalarım aşkına şöyle derince Gönlünde yaşayan duygu olsaydım.

Ne güzel değil mi? İnsana ilham veren sözler... Sözün sahiplerinin duyguları ile bestenin nağmeleri örtüşünce üstüne bir de güzel bir icracı sanatkârımızdan dinleyince gel de gönlün coşmasın.

***

Birkaç gün önce çok kıymetli bir edebî eseri tercüme edip ilgili üstada gönderdiğimde edebiyat dünyasına harika bir eser kazandırmaya katkım olduğundan duyduğum sevinç ve mutluluk üzerine coşkuyla mırıldanmaya başladım. Değerli şairimiz ve yazarımız İlter Yeşilay hanımefendinin "İLK BUSESİ O İLK AŞKIN" adlı şiiri çıktı karşıma. Birkaç ay önce seçme şiirlerini istemiştim Manas Üniversitesi Radyosunda "Dilimiz Kültürümüz" programında ve bir şiir akşamında öğrencilere okutmak için...

Coşku hâlinde bir beste usulüyle okumaya başladım. Aklımdan geçen de şu anda bir bestekâr olsaydı yanımda "İyi yakaladın yahu" der miydi diye hayal ederken şiirin son mısraından sonra "Bestekâr Ramazan Özyurt tarafından bestelenmiş Türk televizyonlarında icra edilmiştir." yazısını gördüm. "Hay maşallah! Demek ki çok önceleri bestelenmeye uygun ve layık görülmüş" dedim. Hemen internet üzerinden buldum ve defalarca dinledim.

Hicaz makamındaki bu şarkının ilk ve son dörtlüğü aşağıda:

İLK BUSESİ O İLK AŞKIN

Hatıralar son deminde, solan yorgun günler gibi, Fısıldaşır mor sularla öpüşen son güller gibi Kalplere bir yol arayan o duygular nasıl şaşkın Neden asla unutulmaz, ilk busesi o ilk aşkın?

****

Ömrün hazan mevsiminde hâlâ seni bekliyorum, Yarım kalan düşlerimi birbirine ekliyorum, O en masum duyguları inan hâlâ saklıyorum Neden asla unutulmaz ilk busesi o ilk aşkın

İlter YEŞİLAY'a sonsuz teşekkürler.…

Hayatımızın içinde şiir, şarkı, musiki ve mutlaka mevsimler var. Hissettiğimiz sürece yaşadığımızın farkındayız.

Muhittin GümüşTanrı Dağları’ndan
İlgili Yazılar
Yayınlar

Kitaplar ve Sözlükler

Türk lehçelerinin söz varlığına dair karşılaştırmalı eserler.

1995

Türkçe Açıklamalı Azerbaycan Atasözleri

Prof. Dr. Mehman Musaoğlu ile birlikte

1995

Türkçe Açıklamalı Türkmen Atasözleri ve Bilmeceleri

Prof. Dr. Sapar Kürenov ile birlikte

1995

Türkçe Açıklamalı Özbek Atasözleri

Doç. Dr. İbrahim Yoldaşev ile birlikte

2008

Kırgızca-Türkçe-Rusça Konulu Sözlük

B. Sagınbayeva, İ. Şahin, E. Tölökova ile birlikte

Bütün Eserler
Arşiv

Foto Galeri

Kırgızistan’dan kareler — Burana’dan Song-Köl’e, boz üyden Tanrı Dağları’na.

Burana Kulesi · Balasagun
Song-Köl · Yaylada atlar
Boz üy · Yayla
Alay Dağları
Bozkır
Dağ geçidi
Karlı zirveler
Toktogul
Yeşil yamaçlar
Burana · Balasagun
Ala Arça
Tanrı Dağları

“İlim ve sanat, iltifat görmediği memleketten göç eder.”

İbn Sînâ · 980–1037

Arşivden

Videolar ve Söyleşiler

Televizyon programları, söyleşiler ve proje kayıtları.

Türkçeye gönül verenlerle…

Öğretim, yayın ve proje iş birlikleri için iletişime geçebilirsiniz.

İletişime Geç