Muhittin Gümüş Türkolog · Eğitimci
Türkolog · Eğitimci · Yazar

Muhittin Gümüş

Öğretim Görevlisi · Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi

Ankara’dan Taşkent’e, Taşkent’ten Bişkek’e uzanan otuz yılı aşkın bir yolculuk: Türkçenin yabancılara öğretimi, Türk lehçeleri, çeviribilim ve Türk dünyası gençlerinin geleceğe hazırlanması.

Bişkek · Manas Üniversitesi

Türk Dünyası

  • Türkiye
  • Azerbaycan
  • Kazakistan
  • Kırgızistan
  • Özbekistan
  • Türkmenistan
  • KKTC
  • Macaristan
35+Yıllık Hizmet
3Başkent: Ankara, Taşkent, Bişkek
7Kitap ve Sözlük
26Yönetilen Tez
Ana Sayfa › Yazılar

Sürgünün Yıldönümü...

Mayıs 18, 2025 Tanrı Dağlarından

18 Mayıs 1944 deyince kısaca hatırlanması gerekenler.

Stalin'in emriyle 18 Mayıs 1944 tarihinde Kırım-Tatar Türkleri başta Özbekistan olmak üzere Sovyetler Birliği'nin farklı bölgelerine sürgün edilmesi akla gelir.

Sürgün, 18 Mayıs 1944 tarihinde tüm Kırımlı yerleşim yerlerinde başlar. Toplamda 193.865 Kırım-Tatarı sürgün edildi. 151.136 kişi Özbekistan'a, 8.597 Mari(Merv) ÖSSC'ye, 4.286 Kazakistan'a, geriye kalan 29,846 kişi ise çeşitli bölgelere sürgün edildi.

18 Mayıstan 10 Kasım'a kadarki süreçte Özbekistan'a sürülen Kırım Tatarlarından 10.105 kişi açlıktan ölmüştür. NKVD (İçişleri Güvenlik İdaresi) verilerine göre yaklaşık 30.000 (% 20) kişi, bir buçuk yıl içinde sürgünde öldü. Kırım Tatar kaynaklarına göre ise nüfusun yaklaşık %46'sı bu zaman içerisinde hayatını kaybetti. Sürgün boyunca toplam nüfusun yaklaşık %45'i açlık, susuzluk ve hastalık nedeniyle ölmüştür. Bu sayıların daha fazla olduğu kanaati yüksektir…

Özbekistan'da, Kırgızistan'da ve Türkiye'de tanıştığım Kırım Tatarlarıyla her görüşmemde duyduğum acıyı bu satırlarda ifade edemem. Sürgünü yaşayanlardan nicesini göz yaşlarıyla dinledim. Kaybettikleri canlar; çocuklar, civan kızlar, delikanlılar, analar, babalar... Mezarı bile yok... Az sonra kimin öleceğini beklerken kucağındaki yavrunun çoktan can verdiğini ama kimseye söyleyemeyen anneleri dinlemek pek ağır geldi yüreğime...

Kırım Tatar Türklerinin bu acısını yürekten paylaşıyorum…

Aynı yılın Kasım ayında aynı kaderi maalesef Ahıskalı Türk kardeşlerimiz yaşadı…

Zulme uğrayanlar Türkler (Ahıskalı Türkler, Kırım Tatarı, Kafkasya'daki bütün Türk ve Müslüman topluluklar, Doğu Türkistanlı Uygurlar), yakın dönemde Bosnalılar, Balkanlarda Türk varlığı, bütün dünyada nice milletler... Irak'ta ve Suriye'de Türkmenler, öz yurdunda Filistinliler, öz vatanında Arakanlılar diğer ülkelerde pek çok Müslümanlar...

Acı duymayanlar kim?

Acıyı, zulmü, sürgünü yaşatan kimler? Hangi milletten ve medeniyetten onlar?

Güçlü bir Türkiye zalimlere karşı en büyük engeldir. Bunu düşman biliyor ama içimizdeki bilmem neler hâlâ bilmiyor öyle mi?

Elbette bir gün hesap sorma ve hesabı kesme gücünde oluruz. Kesin hesap günü için büyük ideallerimizi gerçekleştireceğimiz Kızılelma ülküsüyle yanıp tutuşan Türk gençliği var.

Bugün başkent Ankara'dayım. Bütün dostlara Tanrı Dağları'ndan selam getirdim.

Muhittin Gümüş 18.05.2025 Batıkent/Ankara

Muhittin GümüşTanrı Dağları’ndan
İlgili Yazılar
Yayınlar

Kitaplar ve Sözlükler

Türk lehçelerinin söz varlığına dair karşılaştırmalı eserler.

1995

Türkçe Açıklamalı Azerbaycan Atasözleri

Prof. Dr. Mehman Musaoğlu ile birlikte

1995

Türkçe Açıklamalı Türkmen Atasözleri ve Bilmeceleri

Prof. Dr. Sapar Kürenov ile birlikte

1995

Türkçe Açıklamalı Özbek Atasözleri

Doç. Dr. İbrahim Yoldaşev ile birlikte

2008

Kırgızca-Türkçe-Rusça Konulu Sözlük

B. Sagınbayeva, İ. Şahin, E. Tölökova ile birlikte

Bütün Eserler
Arşiv

Foto Galeri

Kırgızistan’dan kareler — Burana’dan Song-Köl’e, boz üyden Tanrı Dağları’na.

Burana Kulesi · Balasagun
Song-Köl · Yaylada atlar
Boz üy · Yayla
Alay Dağları
Bozkır
Dağ geçidi
Karlı zirveler
Toktogul
Yeşil yamaçlar
Burana · Balasagun
Ala Arça
Tanrı Dağları

“İlim ve sanat, iltifat görmediği memleketten göç eder.”

İbn Sînâ · 980–1037

Arşivden

Videolar ve Söyleşiler

Televizyon programları, söyleşiler ve proje kayıtları.

Türkçeye gönül verenlerle…

Öğretim, yayın ve proje iş birlikleri için iletişime geçebilirsiniz.

İletişime Geç