Muhittin Gümüş Türkolog · Eğitimci
Türkolog · Eğitimci · Yazar

Muhittin Gümüş

Öğretim Görevlisi · Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi

Ankara’dan Taşkent’e, Taşkent’ten Bişkek’e uzanan otuz yılı aşkın bir yolculuk: Türkçenin yabancılara öğretimi, Türk lehçeleri, çeviribilim ve Türk dünyası gençlerinin geleceğe hazırlanması.

Bişkek · Manas Üniversitesi

Türk Dünyası

  • Türkiye
  • Azerbaycan
  • Kazakistan
  • Kırgızistan
  • Özbekistan
  • Türkmenistan
  • KKTC
  • Macaristan
35+Yıllık Hizmet
3Başkent: Ankara, Taşkent, Bişkek
7Kitap ve Sözlük
26Yönetilen Tez
Ana Sayfa › Yazılar

Ruh ve Beden Terbiyesi

Mart 19, 2025 Tanrı Dağlarından

Türkiye Türkçesinde "beden eğitimi/beden terbiyesi" dediğimiz söz Özbekçede "cismânî tarbiya", Kırgızcada "dene-tarbiya" terimleriyle ifadesini buluyor.

İnsanlar fizikî olarak yani cismen vücudunu sporla daha sağlıklı hâle getirir. Aklın, zihnin, ahlâkın, psikolojinin eksik olduğu bedenin terbiyesi anlamsızdır. Sporun temel felsefesinden uzak, insanî, millî, dinî ve ahlâkî değerlerden, centilmenlik duygusundan mahrum mükemmel fiziğe sahip bireyler toplum için çok tehlikeli olur.

Sporun bir de temaşa tarafı vardır. Sporcuya şevk veren, onu başarıya teşvik eden duyarlı ve bilinçli seyirci ya da taraftar ise bu alanın önemli bir paydaşıdır. Diğer önemli paydaşlar ise antrenör, yönetim ve organizasyon hizmetlerindeki tüm sorumlulardır. İnsanların can sıkıntısından, stresten dolayı deşarj olmaları için çeşitli planlar yapılır, ortamlar oluşturulur. Seyirci için stadyumlar, spor salonları vb yerlerde meşru çerçevede tezahürat, meşru ölçüde tepki gösterme, protesto etme vb hakları verilir. Bunların meşru ölçüler dışında olması halinde hukuk, adalet devreye girer…

Eee... Şimdi ne demek istedin hocam der gibisiniz... Maçların öncesinde, maç esnasında ve maç sonrasında olanlarla ilgili sosyal medyada ve basın yayın organlarında akl-ı selim ile hareket edenler, adaletli ve tarafsız, etik kurallar çerçevesinde konuşan ve yorum yapanların dışında bir de akla, mantığa, insanî değerlere, spor ahlakına uygun bir tarafı olmayan ifadelerin spor kültürünün fanatizme, holiganlığa nasıl evrildiğini gösteriyor. Bunu izah etmek kolay değil. Maalesef, normal şartlarda yan yana oturup konuştuğumuz çok beyefendi ve dürüst insanların dahi fanatik eylemlerini, psikolojik olarak etik davranamadıklarını görmekteyiz yine. Öznesiz cümle kurma hastalığı yaygın...

Güya ortaya karışık bir suçlu tayin ediyor ama kendisinin eleştirdiği, itham ettiği kişilerden daha beter hâlleri yansıyor.

Kimisine "Aldığın diplomaya yazık!" dersiniz. Adalet, yalnızca adalet saraylarında ya da adliye koridorlarında mıdır? Şahsa matuf hakkaniyet denen bir şey vardır. Taraftarı olduğunuz takım ya da sporcunun suçlu olduğunu bildiğiniz halde ona değil rakibe bahane bulmanız ne kazandırır size veya topluma?

Hakemlerin hâkim olamadığı yerde zorbalar hükmeder... Hakemler haksız karar vermiş olabilir ama bunun sorumluluğu rakibinizin midir?

Siyasette olduğu gibi sporda da ben kazanamıyorsam rakibim de kazanmasın anlayışı sakat ve sporun ruhuna aykırıdır.

Kaybettirmekle övünürken kendi kazandığı hiç bir şey yoksa ne denir ona?

Kazananlar haklı olarak sevinir... Sevinmeyi hangi sebeple yanlış görürsünüz? Siz rakip sahada kazanınca sevinirsiniz ama rakibiniz sizin evinizde sevinemezmiş... Niçin?!!! Sakat kafa budur... Tahrik edici bir sevinme biçimi olmasın yeter…

Basında kıçını yırta yırta böğürerek belli kimseleri hedef gösteren yorumcu bit yavrusu tipler ekranlardan ve bütün sanal âlemden temizlenmedikçe sporun ruhuna maalesef halel gelir.…

Bedeninin yanı sıra zihni, gönlü, kişiliği, kısaca ruhu terbiyeden tezikmiş olanlara meydan bırakılamaz. Beden ve ruh sağlığı için daha ciddi projeler olmalı. Yoksa algılar yoluyla, ısıtılan kurbağa yöntemiyle ruh ve beden terbiyesinden mahrum kalanlar meydana hâkim olur.

Muhittin GümüşTanrı Dağları’ndan
İlgili Yazılar
Yayınlar

Kitaplar ve Sözlükler

Türk lehçelerinin söz varlığına dair karşılaştırmalı eserler.

1995

Türkçe Açıklamalı Azerbaycan Atasözleri

Prof. Dr. Mehman Musaoğlu ile birlikte

1995

Türkçe Açıklamalı Türkmen Atasözleri ve Bilmeceleri

Prof. Dr. Sapar Kürenov ile birlikte

1995

Türkçe Açıklamalı Özbek Atasözleri

Doç. Dr. İbrahim Yoldaşev ile birlikte

2008

Kırgızca-Türkçe-Rusça Konulu Sözlük

B. Sagınbayeva, İ. Şahin, E. Tölökova ile birlikte

Bütün Eserler
Arşiv

Foto Galeri

Kırgızistan’dan kareler — Burana’dan Song-Köl’e, boz üyden Tanrı Dağları’na.

Burana Kulesi · Balasagun
Song-Köl · Yaylada atlar
Boz üy · Yayla
Alay Dağları
Bozkır
Dağ geçidi
Karlı zirveler
Toktogul
Yeşil yamaçlar
Burana · Balasagun
Ala Arça
Tanrı Dağları

“İlim ve sanat, iltifat görmediği memleketten göç eder.”

İbn Sînâ · 980–1037

Arşivden

Videolar ve Söyleşiler

Televizyon programları, söyleşiler ve proje kayıtları.

Türkçeye gönül verenlerle…

Öğretim, yayın ve proje iş birlikleri için iletişime geçebilirsiniz.

İletişime Geç