Muhittin Gümüş Türkolog · Eğitimci
Türkolog · Eğitimci · Yazar

Muhittin Gümüş

Öğretim Görevlisi · Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi

Ankara’dan Taşkent’e, Taşkent’ten Bişkek’e uzanan otuz yılı aşkın bir yolculuk: Türkçenin yabancılara öğretimi, Türk lehçeleri, çeviribilim ve Türk dünyası gençlerinin geleceğe hazırlanması.

Bişkek · Manas Üniversitesi

Türk Dünyası

  • Türkiye
  • Azerbaycan
  • Kazakistan
  • Kırgızistan
  • Özbekistan
  • Türkmenistan
  • KKTC
  • Macaristan
35+Yıllık Hizmet
3Başkent: Ankara, Taşkent, Bişkek
7Kitap ve Sözlük
26Yönetilen Tez
Ana Sayfa › Yazılar

Öküzler Üzerine....

Haziran 17, 2024 Tanrı Dağlarından

Gariban köylünün bir çift öküzü ile bir kağnısı, bir de kara sabanı vardır. Taşıma, tarla sürme vb bütün işlerini onlarla görür... Bir gün hayvanlar biraz dinlensin, otlansın diye salıverir çayıra çimene... O sırada Kadı Efendi'nin de öküzlerinden biri olan çakman öküz gelir ve köylünün öküzlerinden koňur öküzle vuruşmaya başlar. Uzun süre ayıramaz hayvanların kavgasını, güç mücadelesini... Nihayet köylünün koňur öküzü Kadı Efendi'nin çakman öküzünü boynuzlayıp öldürür...

Eyvah! der köylü... Şimdi Kadı Efendi'ye ne diyeceğim ben? Bunun cezası ne olacaksa ona hazır olayım... Başkalarından önce ben söylersem Kadı Efendi koňur öküzden dolayı bana ceza vermez veya az ceza ile kurtulurum diye düşünür.

Huzuruna çıkar...

-Kadı Efendi, sualim var.

-Söyle...

-Bir öküz bir öküzü boynuzlayıp öldürse cerimesi nedir bunun? Hükmün nedir bu hususta?

- Bu sual pek de manasız evlat. Dilsiz hayvandır öküz dediğin... Herhangi bir cerimesi yoktur. Köylü, rahat bir nefes alır ve mevzuyu garantiye bağlamak isteyen bir tavırla...

-Mesela, senin öküz benim öküzümü öldürse cezası olmaz mı?

-Hayır! Olmaz! Dilsiz hayvandır. Boynuzlayıp öldürür de yaralar da... Cezası olmaz!

Köylü iyice coşmuştur ve sevinçli bir uslüpla:

-Öyleyse Kadı Efendi... Benim öküz senin öküzü aşağı çayırlıkta boynuzlayıp öldürdü, haberin olsun...

Kadı Efendi'nin birden rengi değişir... Sesi yükselir... Cevaben:

- Haaa... O zaman kitaba bakmam lâzım... der...

İşte adaletin işlemediği anda insanın vicdanı nasıl sızlıyor, anlamak gerekir...

Başka bir öküz hadisesi...

"Ünlü yazar ve yorumcunun biri" kurban bayramını yarım ağızla kutluyor ve "Tatil boyunca Fransa'da ve İspanya'da olacağım... Sizler kurban keserken ben de muhtemelen İspanya'da boğa güreşi seyrediyor olurum... Ben kurban parasını son yıllarda yardım olarak veriyorum. Hayvanların eziyet görmesini istemiyorum", diyor...

Boğa güreşi dedikleri aslında öküze/boğaya eziyet ederek yapılan öldürme şovu...

Doğal biçimde ve hijyenik usullerle kesilen kurbanlar için eziyet, acı çektirme olarak yorumlayan şahsın kimliğine bakmadan öküz sıfatını yapıştırmak isterdim ama gerekmez...

İspanya'da eziyet gören öküze acımayan "öküz yahut bilumum öküzler" Müslümanın kestiği kurbana laf ederler ya işte bu da onlardan biri... Her kurban bayramında özellikle bir ünlü çıkar ve öküz veya kurbanlık koç hakları savunucusu kesilir...

Yılın 361 gününde kesilenler için bir sözleri yoktur...

Cumburlop kebapların etleri mera çayırından üretiliyor(!) ya hani... Öküz hakları savunucusu olurlar başımıza... Zaten öküz başlı antilopların muhakeme, musahabe ve mukayese yapma niteliği yok... Yorma kafanı... 17.06.2024

Muhittin GümüşTanrı Dağları’ndan
İlgili Yazılar
Yayınlar

Kitaplar ve Sözlükler

Türk lehçelerinin söz varlığına dair karşılaştırmalı eserler.

1995

Türkçe Açıklamalı Azerbaycan Atasözleri

Prof. Dr. Mehman Musaoğlu ile birlikte

1995

Türkçe Açıklamalı Türkmen Atasözleri ve Bilmeceleri

Prof. Dr. Sapar Kürenov ile birlikte

1995

Türkçe Açıklamalı Özbek Atasözleri

Doç. Dr. İbrahim Yoldaşev ile birlikte

2008

Kırgızca-Türkçe-Rusça Konulu Sözlük

B. Sagınbayeva, İ. Şahin, E. Tölökova ile birlikte

Bütün Eserler
Arşiv

Foto Galeri

Kırgızistan’dan kareler — Burana’dan Song-Köl’e, boz üyden Tanrı Dağları’na.

Burana Kulesi · Balasagun
Song-Köl · Yaylada atlar
Boz üy · Yayla
Alay Dağları
Bozkır
Dağ geçidi
Karlı zirveler
Toktogul
Yeşil yamaçlar
Burana · Balasagun
Ala Arça
Tanrı Dağları

“İlim ve sanat, iltifat görmediği memleketten göç eder.”

İbn Sînâ · 980–1037

Arşivden

Videolar ve Söyleşiler

Televizyon programları, söyleşiler ve proje kayıtları.

Türkçeye gönül verenlerle…

Öğretim, yayın ve proje iş birlikleri için iletişime geçebilirsiniz.

İletişime Geç